Gevaar van opname laïciteit in de Belgische grondwet met beperking voor de vrijheid van religie

Meerderen in België maken zich zorgen over de relatie tussen de overheid en de religies/levensbeschouwingen in hun land.
Ten aanzien van de erkende erediensten in België stelt de Belgische staat zich welwillend neutraal op. De staat erkent bepaalde erediensten en niet-confessionele organisaties. Die erkenning gaat gepaard met bijvoorbeeld de financiering van de wedden van de bedienaren van de eredienst en het waarborgen van het recht op religieuze of morele opvoeding in de scholen. Het onderwijs mag vrij georganiseerd worden.

De welwillende opstelling van de Belgische staat maakt het mogelijk dat het fundamentele mensenrecht van godsdienstvrijheid in België actief beleefd kan worden. Voor bepaalde groepen volstaat dat blijkbaar niet langer en daarin schuilt er een groot gevaar.

Art. 19 van de Belgische grondwet gaat over de vrijheid van religie. Dit artikel is door Kamer en Senaat voor herziening opengesteld. Een van de mogelijke toekomstscenario’s kan zijn dat religie wordt teruggedrongen tot de privésfeer.

Religie maakt deel uit van de beleving en cultuur van een mens en van vele volkeren. Wat ook de godsdienstbeleving mag zijn moet deze gevrijwaard blijven en moet elk individu vrij kunnen bepalen welke godsdienst zij of hij wil beleven.

Er zijn groepen in België die het klaarblijkelijk niet op godsdienstigen (van welke strekking ook) hebben en zich tot doel gesteld hebben het begrip “laïciteit” in de grondwet op te nemen en ‘geestelijke’ of ‘religieuze vorming’ buiten het onderwijs te houden.  Sinds 2000 werden reeds verschillende wetsvoorstellen ingediend om de Grondwet in die richting te herzien. Andere wetsvoorstellen hadden tot doel de financiering van de erediensten af te schaffen en het godsdienstonderwijs buiten de lesuren te verbannen. In de voorbije maanden werden opnieuw wetsvoorstellen in die zin ingediend. De wetsvoorstellen beogen de laïciteit van de Belgische staat in de grondwet te verankeren en de voorrang van het positief recht op elke religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging te versterken.

Het concept laïciteit zo als die bepaalde partijen het zien zet de welwillende neutraliteit van de Belgische staat op de tocht en  buigt en de grote evenwichten tussen “kerk en staat” om,  waarbij schoolpact en godsdienstonderwijs enzovoort op de helling worden gezet.

Verschillende prominente Joodse stemmen hebben daarom in april een open brief mee ondertekend waarin ze hun bezorgdheid uiten over het debat over laïciteit en geloof. De denktank Logia is de initiatiefnemer achter de open brief die gericht is aan de volksvertegenwoordigers. Een kopie van de brief werd verzonden naar de voorzitters van de Kamer en de Senaat.

De Joodse ondertekenaars zijn de voorzitters van joodse verenigingen zoals het Centraal Israëlitisch consistorie van België, het Forum der Joodse Organisaties en de Stichting van het Jodendom van België evenals de gemeenschappen Machsike Hadass. Ook N-VA politicus Michael Freilich is één van de ondertekenaars.

In de brief vragen ze om niet te raken aan de grondwettelijke vrijheden en om de levensbeschouwelijke vrijheden te vrijwaren. Want sommige groepen in de samenleving willen de Grondwet aanpassen en onder andere de financiering van de godsdienst en van het godsdienstonderwijs afschaffen of het begrip laïciteit een hogere plaats geven dan geloof.

“In Europa en de andere Westerse landen zijn tussen Kerk en Staat evenwichten tot stand gekomen die het resultaat zijn van een duizendjarig proces van spanning en compromis”,

schrijven ze.

Uit dat eeuwenlange zoeken naar evenwicht zijn samenlevingen ontstaan met hun concepten van fundamentele vrijheden, maatschappelijke
ordening en constitutionele rechtsorde. Waarom dat op de helling zetten?

Volgens onder meer Saskia Van den Kieboom is het niet mogelijk religie van het publieke toneel te laten verdwijnen. Saskia is pastoraal medewerker van ‘t Vlot, een project voor dak- en thuislozen in Antwerpen.

*

*

Vindt ook de

Open brief aan de volksvertegenwoordigers
Bezorgdheden rond het laïciteitsdebat in België